Februari 2024 gaat de boeken in als de warmste februarimaand ooit. De gemiddelde temperatuur kwam uit op rond de 8 graden. Dat biedt kansen om vroeg in het jaar door te zaaien. Met een beetje geluk kan men dan tijdens de zomerstop tijd en middelen besparen.
Dankzij een zuidwestenwind was februari dit jaar uitzonderlijk zacht. De maand kende een recordaantal van 18 dagen met maxima van boven de 10 graden. Er was slechts één nacht waarin het kwik onder de nul graden zakte. In de nacht van 7 op 8 februari werd het -0,2 graden. De meeste onderhoudsbedrijven grijpen de omstandigheden aan om zo vroeg mogelijk van start te gaan. “Vroeger zaaide we één keer per jaar door maar de periode waarin we velden kunnen onderhouden wordt steeds langer. Vandaar dat we tegenwoordig drie keer per jaar doorzaaien,” zegt Hans Ebben van Top Sport & Groen. Vanwege de natte omstandigheden kiest Ebben ervoor om dat voor nu met een prikrol te doen. “Die is lichter en het kan gedaan worden met een lichtere tractor waardoor we het veld zo min mogelijk beschadigen nu de bodem zo verzadigd is. Maar ’s zomers gebruiken we daarvoor de Vredo doorzaaier.” Ebben laat zijn keuze voor graszaad afhangen van de temperatuur en de bodemgesteldheid. Met name het vocht in de bodem is daarbij bepalend. “In deze tijd van het jaar maakt veldbeemd geen kans maar heb je liever een snel kiemend zaad of een mengsel dat bestaat uit 100% Engels Raaigras.” Behalve doorzaaien, zet Ebben ook in op het ontwateren van de toplaag. “In de huidige omstandigheden raad ik aan om bij het vertidrainen dunne pennen te pakken zodat het water goed weg kan.” Hij doelt daarbij op pennen van slechts 12mm. Daarnaast moeten de activiteiten nu gericht zijn op de mat open houden. “Eventueel vilt en onkruid moet worden weggehaald zodat nieuw gras de kans krijgt.”
Hoofd koel houden
Ook het onderhoudsteam van Nootenboom Sport is inmiddels volop aan de gang. “Door de doelgebieden nu door te zaaien krijg je ze misschien niet direct groener, maar er staat straks wel meer gras op,” zo motiveert Henk van de Zande hun aanpak. “Als we dan in de zomer een vollere mat hebben, dan hoeven we de buitenkant niet perse door te zaaien. Dat scheelt dan weer in graszaad. Die besparing kunnen we dan op een andere manier benutten bij het onderhoud.” Volgens hem moet je vooral het moment pakken en goed kijken naar wat het beste is voor het veld. “Nu het weer begint op te klaren krijgen we al snel de vraag om een veld te komen rollen om het vlak te maken. Ik raad dat af omdat dat de toplaag compacteert terwijl je juist nu lucht in de bodem wil brengen. We moeten ons niet gek laten maken door één dag mooi weer.” Zijn advies is om de lijnen met de club en opdrachtgever kort te houden om zo flexibiliteit in het onderhoud te houden. “De periode waarin gras groeit wordt steeds langer. Het is tegenwoordig niet ongewoon om nog in december grasgroei te hebben.” Normaal gesproken begint Nootenboom Sport pas vanaf midden-april met maaien. “Maar dit jaar belde de eerste clubs al half februari met de vraag of we kunnen komen maaien. Ook dat moeten we kunnen.”
Juiste graskeuze bepalend
Het beperkte begrip van goed gras is ook voor Bertjan Emons van aannemersbedrijf Van Wijlen de reden waarom hij liever vroeg in het jaar begint èn vaker doorzaait in plaats van een veld nog tijdens de zomerstop voor het nieuwe seizoen rigoreus aan te pakken. “Met voorbewerken en inzaai bij een toplaagrenovatie moet je er al snel op rekenen, afhankelijk van de uitvoeringsperiode, dat je een veld een half tot een heel jaar kwijt bent. Dat kan vanwege capaciteit en behoefte niet elke club of gemeente aan.” Emons noemt zichzelf een cultuurfreak en is, daarom, eveneens groot voorstander van regelmatig(er) doorzaaien. “Het maakt sterk uit of je een wedstrijd- of trainingsveld aanpakt. Trainingsvelden zijn vaak opener en kennen een hogere betredingsgraad. Het liefst zaai ik die vroeg in het jaar door. Bij voorkeur met een voorbewerkt graszaad dat al bij lage temperaturen aanslaat.” Emons begrijpt echter wel dat het bij veel clubs, gemeenten of stichtingen vooral om geld draait. “Het goed onderhouden van een grasveld kost al snel tussen de 1,5 en drie duizend euro per veld extra met de invoering van chemievrij beheer.” Meerdere malen doorzaaien is hier een onderdeel van maar denk ook aan extra wiedeggen, verticuteren, ultra kort maaien, topbeluchten e.d. om de groeiomstandigheden van het gewenste grasplantje te stimuleren. Toch raad hij aan om te proberen wat geld opzij te leggen zodat men straks wat extra onderhoud kan betalen. “De beste remedie tegen onkruid is door ervoor te zorgen dat er het juiste gras staat. Geïntegreerd sportgrasbeheer, de methode om sportvelden zonder chemie te onderhouden, gaat uit van een preventieve aanpak. Als het zou lukken om nu wat geld te sparen zodat we straks in plaats van reactief, preventief kunnen onderhouden dan weet ik zeker dat dat, op de termijn, de club of gemeente geld zal doen besparen. Maar jammer genoeg lopen we op dit moment bij diverse opdrachtgevers nog twee jaar achter op chemievrij sportveldenonderhoud.”
Een vlakke mat
Ook Robbin van der Schuur van Bouma Sport & Groen grijpt de huidige omstandigheden graag aan om het niveau voor de rest van het jaar te bepalen. “Het draait nu vooral om het schoonmaken van het veld en het doorzaaien.” Volgens hem is dat de beste methode voor een vlakke mat. “Vaak wordt gedacht dat een veld nu rollen zal helpen om het vlak te maken, maar dat is niet waar.” Die handeling zal namelijk leiden tot het verdichten van de toplaag. “Je wilt juist meer lucht in die toplaag. Daarom pakken wij deze nu juist met een schudfrees en dieptebeluchter aan.” Van der Schuur zegt volmondig dat van de eerste werkzaamheden nu geen wonderen mogen worden verwacht. “Dat komt ook omdat de speelschade op veel clubs niet of nauwelijks wordt hersteld. Maar de werkzaamheden die we nu uitvoeren, behalen uiteindelijk wel een resultaat. Je zet de mat zo op een voorsprong.” Hij merkt op dat een vroege start in het jaar bijdraagt in de zomeraanpak. “We proberen dan de trainingsvelden zo vroeg mogelijk aan te pakken. Eerst met een recycledresser om grond omhoog te halen en daarna met de sleep om het te egaliseren voordat we deze dubbel doorzaaien. Daarna gaan we met de wedstrijdvelden aan de slag.” Als de onderhoudsactiviteiten van het vroege voorjaar goed uitpakken, dan gaat de renovatie van de wedstrijdvelden ook sneller. “Uiteindelijk bepalen het budget en de omstandigheden het resultaat. We zetten niet perse in op vaker doorzaaien maar laten ons leiden door waar het veld om vraagt.”
Een grasveld kun je tijdens het sportseizoen niet even uit de roulatie halen om het te renoveren of zelfs stevig te onderhouden. Dat vergt tijd die er zelfs tussen twee sportseizoenen in, nauwelijks bestaat. Kwalitatief gezien hebben we de spreekwoordelijke lat ook hoog gelegd. Daar waar het 15-20 jaar geleden heel normaal was dat trainingsvelden na de winterstop ¾ en bij de wedstrijdvelden grotendeels de 16m kaal gespeeld waren is dat nu onacceptabel voor verenigingen. Innovaties van (nieuwe) onderhoudsmachines, beregeningstechnieken, kunstmeststoffen en zeer zeker ook de graszaden in combinatie met het frequent verhoogd jaarrond regulier-, periodiek- en groot onderhoud zijn we tot huidige (hoge) kwaliteitsniveau gekomen. Dus, wie de grasmat regelmatig aanpakt en goed doorzaait, maakt het leven voor zowel de spelers als club en zichzelf, een stuk makkelijker.