Steden toekomstbestendig maken vraagt om een integrale aanpak. Om sportvelden hierin een rol te laten spelen, zoals onder andere de gemeenten Amsterdam en Haarlem voor ogen hebben, zijn CSC Sport, Permavoid en de advies en ingenieursbureaus HB Advies en TAUW een samenwerking aangegaan.
De vier partijen hebben de recente aanbesteding vanuit Amsterdam en Haarlem aangegrepen om hun eigen ideeën samen vorm te geven. “Onze samenwerking vloeit eigenlijk al voort uit het TKI CitySports onderzoek dat we samen met de gemeente Amsterdam en kennisinstituten zo’n 10 jaar geleden zijn opgestart. Daar hebben we veel informatie over klimaatadaptieve velden bij opgedaan die we vandaag de dag al toepassen en waar we in de toekomst op willen voortbouwen,” zo verklaart Frank Miedema van HB Advies de bundeling van krachten. Miedema is woordvoerder voor het consortium. Het consortium heeft voor ogen om middels een omgevingscan de daadwerkelijke behoefte en knelpunten op locaties eerst in kaart te brengen. “Op basis daarvan kunnen we een waterbergend sportveld zo opbouwen dat er warmte aan het water onttrokken kan worden. Die warmte-energie kan dan benut worden om het naastgelegen clubhuis te verwarmen.” Boven het laagje water dat in kratjes in de bodem wordt opgeslagen hangt altijd een luchtlaag die, in feite, stilstaat. “Die stilstaande laag werkt als een isolator. Daardoor neemt de kans op bevriezing in winterse periodes af,” zo is zijn redenering. In de kratten zijn speciale buizen vol glycol aangebracht. Die vloeistof onttrekt de warmte aan het water en slaat dat op in een buffer met omvormer dat langs het veld is gebouwd.
Zowel gras als kunstgras
Miedema benadrukt dat het idee werkt op zowel kunstgras- als gras sportvelden. “Het systeem draait al onder een grasveld bij S.V. Rap in Amstelveen. Uit de eerste cijfers blijkt dat toepassing onder een grasveld zelfs enorme potentie biedt omdat de bodem de warmte beter vasthoudt dan het geelzand waarmee infrastructurele projecten als kunstgrasvelden worden opgebouwd.” Volgens de ingenieur zou een grasveld met een dergelijke techniek ook een veel hogere bespeling aan kunnen. “Door de luchtlaag boven het opgeslagen water en het capillaire systeem, krijgt de bodem een perfect vocht- en zuurstof balans welke zorgen voor optimale wortelontwikkeling. Wanneer je de grond nog eens voorziet van een speciaal, natuurlijk additief wordt de speelmat ook nog eens een stuk weerbaarder voor intensieve bespeling, waardoor ik durf te stellen dat te stellen dat een grasveld met een dergelijke opbouw rustig 800 bespeeluren per jaar aan kan.” Het additief waar Miedema over spreekt, werd al eerder besproken in een artikel over Sportpark Ookmeer dat terug te lezen is op onze website. In de gras/hybride editie van Sportvelden.Magazine die in het voorjaar van 2026 verschijnt zullen we het project bij S.V. Rap nader bespreken.
“Een stuk ter grootte van het zestienmetergebied is groot genoeg om voldoende warmte-energie te hebben voor tenminste één kleedkamer”
Miedema wijst erop dat de extra investering voor warmte-energie onttrekking maar voor een klein deel van het veld hoeft worden gedaan. “Een stuk ter grootte van het zestienmetergebied is groot genoeg om voldoende warmte-energie te hebben voor tenminste één kleedkamer.”
Circulaire gedachte
Het idee om plastic in de grond te brengen stuit her en der op weerstand maar Miedema neemt daarvan afstand. “De hoge eisen die wij stellen aan de kwaliteit, levensduur en duurzaamheid van producten of bouwwerken maakt dat we dingen kunstmatig moeten versterken.” Hij wijst erop dat de Permavoid units gemaakt zijn van 100% gerecycled materiaal en variëren in hoogte en draagkracht. “Per project kunnen we kijken naar de best passende variant, waardoor we minder kwetsbaar zijn bij de bouw of later het onderhoud van het veld. Van afval maken we zo in feite hoogwaardige producten die een oplossing bieden voor de stad. De hoeveelheid units die het vergt om te dienen als waterbergende fundering onder één voetbalveld vergt een volume plastic dat vergelijkbaar is met de kunstgrasmat voor twee voetbalvelden.” Datzelfde geldt voor de Ecocept layer die het consortium voor hockeyvelden wil toepassen. “Zo’n Ecocept-laag voor één hockeyveld bevat materiaal van drie tot vier teruggewonnen kunstgrasmatten.”
Voor de kunstgrastoplaag voor dit soort projecten zetten zij sterk in op de One-DNA ontwikkeling van TenCate Grass. Zowel de vezels, backing als lijmstroken voor een dergelijke mat zijn gemaakt met materialen uit dezelfde polymeerfamilie. Dat maakt een eenvoudigere recycling en minimale hoeveelheid afval bij de verwijdering van de mat, mogelijk. De vezels worden daarbij middels verhitting aan de backing verankert waardoor er geen secundaire backing hoeft te worden toegepast. Doorgaans is dat materiaal gemaakt van een ander polymeer wat invloed heeft op de verwerking van een teruggewonnen kunstgrasmat.
