Dankzij een steeds groter wordend assortiment van producten gemaakt van gerecycled kunstgras kunnen gemeenten en facilitair managers echt circulair werken. Deze producten zijn ontworpen om lang mee te gaan, maar kunnen ook worden gerecycled voor een ander nuttig doel. Het mooiste is dat ze een historisch probleem oplossen.
Door: Guy Oldenkotte
Maak ons je favoriet
Hoewel de kunstgrasindustrie met de dag dichter bij 100% cradle-to-cradle-kunstgras komt, kampt de sector momenteel met het probleem van teruggewonnen kunstgrastapijten die zijn ontworpen en geproduceerd voordat de ‘design-to-recycle’-benadering de norm werd. Bedrijven zoals ESTC-leden AGR in Nederland en FormaTurf in Duitsland verwerken nu jaarlijks honderden van dit soort tapijten. FormaTurf en Greenmatter gebruiken het teruggewonnen plastic om een grote verscheidenheid aan producten te vervaardigen. “We hebben onlangs roostertegels van gerecycled kunstgras gebruikt om het met gras begroeide fietsenstallinggedeelte van een lokale rugbyclub te versterken,” zo geeft Mark Vorsteveld van sportfaciliteitenbeheerder SRO als ander voorbeeld. “Dankzij deze tegels kan regenwater de bodem in sijpelen waardoor problemen bij hevige regenval worden voorkomen. De tegels versterken ook het oppervlak zodat het gras kan groeien.” De stevige frames die dienen als fietsenrekken, zijn eveneens gemaakt van gerecycled kunstgras.
Deze massieve planken en balken zijn typische voorbeelden van producten die zijn gemaakt van gerecycled kunstgras. Vorsteveld is echter vooral blij dat er tegenwoordig ook fijnere en gedetailleerdere producten kunnen worden vervaardigd van de ingewonnen kunstgrasmat. “De kunststof tegels die we gebruiken voor ons basketbalveld in de openlucht zijn daar een voorbeeld van. Tegels van gerecycled kunstgras bieden spelers een vergelijkbare speelervaring en veiligheid als tegels die van nieuwe olie zijn gemaakt. Door in deze producten te investeren, maken we het ook mogelijk om sporten te beoefenen die van nature niet op kunstgras worden gespeeld, terwijl we tegelijkertijd het gebruik van nieuwe olie voorkomen.”
Onze verantwoordelijkheid
De producten komen langzaam op de markt, maar worden niet in hetzelfde tempo omarmd als het tempo waarin kunststof uit gerecycled kunstgras beschikbaar komt. Vorsteveld is van mening dat gemeenten en facilitair managers juist de verantwoordelijkheid hebben om dit soort producten in overweging te nemen of zelfs de voorkeur te geven. Rob Alberts van de gemeente Amsterdam is het hiermee eens en verwoordt dit als volgt: “Als afnemers van kunstgrasvelden hebben wij ook de verantwoordelijkheid om producten te gebruiken die zijn gemaakt van materialen die aan het einde van hun levensduur worden teruggewonnen.”
Aangezien Alberts en Vorsteveld elk ongeveer 10-15 kunstgrasvelden per jaar renoveren, moeten ze creatief zijn bij het hergebruiken van het gerecyclede materiaal. Gemiddeld levert een kunstgrasmat na recycling 40-60 ton plastic op. “De picknicktafels of bloempotten die in het begin werden geïntroduceerd, benutten slechts een fractie van het teruggewonnen materiaal,” geeft Alberts toe. Een onlangs geïntroduceerde shockpad, waarvoor drie keer zoveel teruggewonnen materiaal nodig is als voor de kunstgrasmat die erop ligt, zou een verschil kunnen maken. Maar om een grote sprong voorwaarts te maken heeft Alberts zijn aandacht verlegd naar zijn collega’s, die verantwoordelijk zijn voor het onderhoud van lokale bruggen en de oeverversterking van rivieren. “Deze producten bevatten een enorme hoeveelheid teruggewonnen kunststof uit kunstgrasvelden,” zo motiveert hij. “De walbeschoeiing van gerecycled kunstgras zijn gecertificeerd en logen niet uit bij gebruik in natte omgevingen. Ze vormen een veel duurzamer alternatief dan het tropische hardhout dat van oudsher voor deze doeleinden werd gebruikt.”
Tekst gaat hieronder verder
Lees ook:
Wees de pleitbezorger
Als verantwoordelijke voor de sportinfrastructuur in Amsterdam beschouwt Alberts zichzelf als de aangewezen persoon om het gebruik van producten van gerecycled kunstgras elders in de gemeente te stimuleren. “Sportaccommodaties vormen binnen een gemeente een microklimaat omdat je op die locaties ook te maken hebt met bomen, waterlopen en alle andere infrastructuur die je elders in een gemeente aantreft; daardoor bouwen we veel ervaring en kennis op die waardevol kan zijn voor onze collega’s.” Zowel Alberts als Vorsteveld prijzen zich gelukkig dat ze werkzaam zijn bij gemeenten waar duurzaamheid stevig verankerd is in het gemeentelijk beleid.
“Helaas is de milieuaandacht momenteel grotendeels gericht op het verlagen van onze CO₂-voetafdruk, maar de realiteit is dat afval, de opwarming van de aarde of de uitputting van grondstoffen ook kwesties zijn waar we mee te maken zullen krijgen.”
Matthijs de Boorder, beleidsadviseur sportinfrastructuur bij de gemeente Haarlem, wijst er echter op dat dit geen vereiste is om toch te laten slagen. “Het begint met het in kaart brengen van mogelijke toepassingen voor deze producten. Dat kun je doen door met belanghebbenden te praten en door openbaar beschikbare informatiebronnen te combineren om problemen of situaties te visualiseren waar deze producten kunnen helpen oplossen of voorkomen.” Als voorbeeld noemt hij mogelijke wateroverlast in laaggelegen gebieden of een gebrek aan meubilair of aankleding in drukbezochte gebieden of plekken waar weinig inrichtingsmaterialen zijn. “Vervolgens stel je selectierichtlijnen op waarin je andere criteria dan alleen de prijs van het product zwaarder laat wegen en deze criteria dienovereenkomstig beoordeelt. Door het gebruik van gerecycled kunstgras hoger te waarderen dan het gebruik van nieuwe grondstoffen – en daarmee de ecologische voetafdruk van je gemeente te verkleinen – bouw je een argument op om deze producten meer erkenning te geven.” Volgens de Boorder is dit belangrijk, aangezien de meeste producten van gerecyclede materialen doorgaans duurder zijn dan producten van nieuwe grondstoffen. “Helaas is de milieuaandacht momenteel grotendeels gericht op het verlagen van onze CO₂-voetafdruk, maar de realiteit is dat afval, de opwarming van de aarde of de uitputting van grondstoffen ook kwesties zijn waar we mee te maken zullen krijgen.” Tot slot moet je ervoor zorgen dat je investering zichtbaar is en aan iedereen wordt uitgelegd om extra draagvlak te creëren.“Dit zal elke discussie over de vermeende hogere prijs die je hebt betaald onmiddellijk de kop indrukken.” Hij beschouwt zo’n discussie als een non-issue. “Het verlengen van de levensduur van een grondstof door deze te hergebruiken voor de productie van een ander product is altijd belangrijker dan het gebruik van nieuw materiaal om een nieuw product met een beperkte levensduur te produceren.”
Durf voorstellen te doen
Vorsteveld, Alberts en de Boorder zijn allemaal gepassioneerd over hergebruik en het eindresultaat en bepleiten daarom voortdurend het gebruik van ‘hun’ gerecyclede materiaal. “We stellen altijd voor om deze producten te gebruiken, omdat het vermogen om problemen in een later stadium te voorkomen, de businesscase voor de aanleg of renovatie van kunstgrasvelden ondersteunt,” zegt Vorsteveld. „Het is een voortdurend proces om intern succesverhalen onder de aandacht te brengen en het bewustzijn te vergroten, zowel bij collega’s van verschillende afdelingen als bij het grote publiek“, beaamt De Boorder. Peter Prins van B.A.S. Begeleiding en Advies Sportterreinen Advisors deelt deze mening. “De meeste van onze klanten streven naar het goedkoopste product. Toch wijzen we hen altijd op alternatieven van gerecycled kunstgras. Als we het hergebruik van deze materialen niet faciliteren, blijven we het probleem van afval en een tekort aan grondstoffen in de hand werken, dat steeds urgenter zal worden.” Een manier om een voorstel goedgekeurd te krijgen, is te streven naar overleg met, of het betrekken van iemand aan de kant van de klant, die zich bezighoudt met de duurzaamheidsagenda van de opdrachtgever. “Zij kunnen ook als pleitbezorger optreden. Vaak hebben zij bovendien kennis van beschikbare budgetten of stimuleringsmaatregelen waarmee deze producten (gedeeltelijk) kunnen worden gefinancierd.”
De Boorder benadrukt dat het belangrijk is om producten van gerecycled kunstgras en de voordelen daarvan beter onder de aandacht te brengen. “Producenten zoals Greenmatter kunnen je precies vertellen hoeveel teruggewonnen kunstgrasmatten ze hebben gebruikt om nieuwe producten te maken“, zegt hij. “We gebruiken die informatie om de balans bij te houden, maar ook om argumenten te verzamelen wanneer we in deze producten willen investeren.“ Alberts ziet nog een ander voordeel. “Iedereen zal de aanleg van een nieuwe kunstgrasmat of de verwijdering van de oude zien of zich daarvan bewust zijn. Vaak zullen ze wijzen op de grote hoeveelheid plastic die ter plaatse wordt aangevoerd of afgevoerd. Het gebruik van producten gemaakt van gerecycled kunstgras is de beste manier om te laten zien dat je je verantwoordelijkheid blijft nemen, verdergaand dan alleen het nemen van een beslissing over het investeren in een ondergrond die duurzaam is, bestand is tegen intensief gebruik en minder onderhoud vergt.”
Kunstgrasvelden zijn technisch ontworpen producten. Hoewel het ‘design-to-recycle’-principe inmiddels de norm is geworden, zitten we voorlopig nog opgescheept met ingenomen kunstgrasmatten die zich daar niet voor lenen. Vandaar dat ook de afweging hoe producten van gerecyclede kunstgrasmatten kunnen worden geïntroduceerd – hetzij ter plaatse, hetzij elders in de gemeente – de norm zou moeten worden.
Lees ook
IJsvogelwand van gerecycled kunstgras
