Kies op basis van ervaring
Kies op basis van ervaring
De keuze voor de vervanger van rubber ingestrooid kunstgras moet juist in deze tijd op basis van de ervaring van de spelers én beheerders worden gemaakt, zo pleit Rob Heusinkveld van Tarkett Sports. “Aannames moeten niet voor waar worden aangenomen. Na 25 jaar kunstgras voor voetbal in Nederland is er voldoende informatie en ervaring om een geïnformeerde keuze te maken in plaats van door op populistische praatjes af te gaan.”
Met rubber ingestrooid kunstgras heeft echt z’n langste tijd gehad. Het aantal installaties van dit type veld dat vorig jaar is gedaan is op één hand te tellen. Kunstgras met organische infills en mineraalgevulde kunstgrasmatten slaan tegenwoordig de toon. Het oudste mineraalgevuld kunstgras voetbalveld ligt dit jaar exact acht jaar in Nederland en zal daarom nog voor de zomerstop de verplichte keuring voor de KNVB-Gebruiksnorm ondergaan. “Dan weten we definitief of onze keuze om vooral in te zetten op mineraalgevuld kunstgras in plaats van non-fill, de juiste keuze is geweest,” zegt de Product Manager voor België en Nederland van Tarkett Sports. Niet dat Heusinkveld daar aan twijfelt. “Omdat de klachten die in 2018 over de eerste non-fillvelden in Nederland werden gemaakt voor het eerst in de geschiedenis draaide om de veiligheid van de spelers en niet zozeer om de sporttechnische performance van de innovatie, hebben we destijds bewust besloten een andere visie aan te houden. Spelers klaagden destijds steen en been dat ze non-fill kunstgras, inclusief ons eigen product, als te glad ervaarden. Samen met de KNVB en Kiwa ISA Sport hebben we dat bekeken. Op basis van diverse onderzoeken was onze conclusie dat een laagje zand essentieel is voor de speler om onder alle omstandigheden voldoende grip te ervaren. In vochtige toestand is polyethyleen, een plasticsoort die veel voor kunstgrasvezels wordt toegepast, namelijk altijd glad, zelfs wanneer het om slechts wat dauw gaat. Andere vezelvormpje doen daar niets aan af. Je hebt daarom iets nodig waar de speler de noppen van z’n schoen in kan plaatsen om alsnog stabiliteit te ervaren. Die conclusie is de basis geworden voor onze focus op mineraalgevuld kunstgras, temeer omdat je ook het gewicht van het zand nodig hebt om de mat op z’n plek te houden.” Behalve een veilig veld biedt dat zand nog op andere vlakken een meerwaarde. “Elk veld zal op enig moment vervuild raken met organisch materiaal dat op het veld valt of van buitenaf op het veld wordt geblazen. Dan heb je onderin de mat wel body nodig zodat een onderhoudsmachine dat werk kan doen.”
De juiste balans
Welk zand en hoeveel zand meet extreem nauw. “In Duitsland spelen ze al jaren op mineraalgevuld kunstgras maar de zeer open kunstgrassystemen aldaar hebben een hoge pool van zelfs 40mm. Een mat met hoge vezels maar met weinig bezetting lijkt meer op de ouderwetse zandbakken. Dat willen we niet in Nederland. Vandaar dat wij gekozen hebben voor zo’n 200.000 filamenten per vierkante meter met een poolhoogte van 35mm. Die grote hoeveelheid garens biedt het zand de stabiliteit maar dekt het ook deels af: eigenschappen waar de speler om vraagt.” Het standaard M4a infill zand is daarbij niet geschikt voor deze toepassing. “Het standaard zand dat in andere kunstgrasmatten wordt toegepast zal, onder invloed van de veelvuldige betredingen gaan compacteren. Spelers ervaren die hardheid als gladheid. Daarom hebben we verschillende tests met allerlei soorten zand gedaan. Daarbij zijn we tot de conclusie gekomen gekomen dat voor elk van onze mineraalgevuld systemen een specifieke gradatie relatief grof zand met een korrelafmeting tot 1,6mm de mechanische grip biedt die spelers verlangen, die goed draineert en die minder gevoelig is voor dichtslibben van de mat.”
Ondanks die zorgvuldige keuze, werd daar door sommige gebruikers aanvankelijk vraagtekens bij geplaatst. “Het is nu eenmaal een feit dat grover zand minder prettig aanvoelt. Wij trachten die ervaring te minimaliseren door met een vrij pool van zo’n 17 à 18 mm te werken. Maar net als dat kunstgrasvezels een productietolerantie van 2mm mogen hebben, wordt bij de installatie van de kunstgrasmat een installatietolerantie van 2mm aangehouden. Als de uitersten van die twee samenkomen, zijnde een stukje tapijt waar de vezels 2mm korter zijn dan gemiddeld maar waar de laagdikte net 2mm hoger is dan gewenst, dan zul je het zand duidelijker ervaren. Een kunstgrasmat die dus geïnstalleerd is overeenkomstig de declaratie kan, in het begin, dus als wat zanderig worden ervaren. Dankzij veelvuldig gebruik en het onderhoud van het veld, zal dit met de tijd verbeteren. Maar het is iets waarbij we met de ontwikkeling van nieuwe systemen, rekening houden.”
Nieuwe ontwikkelingen
Het veld bij OJC Rosmalen was in 2018 het eerste mineraalgevuld veld. Op basis van de gripeisen die sindsdien zijn vastgesteld heeft Tarkett Sport nog eens twee systemen op de Sportproductenlijst kunnen plaatsen. Naast voetbal wordt mineraalgevuld kunstgras inmiddels ook voor korfbalwedstrijden en honk- en softbal toegepast. Een derde systeem begint dit jaar aan de pilot-fase. “Die mat bevat 25% meer vezels maar waarvan de vezellengte iets korter is. Het bevat een nieuwe, zachtere hoofdvezel en minder zand waardoor dat zand nog nauwelijks zichtbaar is terwijl de natuurlijke uitstraling uniform blijft.” Bij die ontwikkeling ligt de focus qua kwaliteit dus op ‘hoger dan bestaand’. “Volgens ons is bij een vezellengte van 32-35mm de 1.600 à 1.700 gram garen/m2 in de mineraalgevulde systemen de ondergrens die we in Nederland qua poolgewicht moeten aanhouden. Minder garen betekent een openere mat die minder stabiliteit biedt en waar het zand zichtbaarder en merkbaarder is.” Waar voor kunstgras voor hockey zo’n ondergrens wel wordt aangehouden, kent kunstgras voor voetbal die nog niet. “Wanneer je bij een keuze puur op cijfers af gaat in plaats van op de ervaringen van spelers en beheerders, dan kun je je bij openere matten op termijn een lelijke buil vallen zodra spelers gaan klagen of wanneer het systeem niet in staat blijkt te zijn om met de hoge gebruiksintensiteit om te gaan.” Heel veel meer garen in de mat vindt hij echter ook niet wenselijk. “We zijn ons ervan bewust dat het om polyethyleen gaat dat uit fossiele brandstoffen wordt gemaakt. We hebben het nodig maar het is niet ons streven om er zoveel mogelijk van te produceren. Op die manier zadel je de aarde met een nog grotere berg plastic op die daarna weer gerecycled moet worden.” Heusinkveld ziet de toekomst juist als een die meer inzet op het hergebruik van bestaand polyethyleen. “We produceren al vezels die voor een groot deel uit gerecycled plastic bestaan en binnen ons nieuwe Origin Technology kunnen we een kunstgrassysteem aanbieden dat helemaal circulair is. Ook wordt een deel van ons productieafval inmiddels benut bij de productie van een shockpad die wij gebruiken onder de kunstgrasmat. Deze Trocellen shockpad gebruiken we, net als de ProPlay van Schmitz Foams en die is gemaakt van schuimrestanten, passen wij toe onder onze mineraalgevulde velden.”
Betere testmethodes
Parallel aan de ontwikkelingen qua systemen is de kunstgrassector sinds 2018 ook met testmethodieken aan de slag gegaan.
"Het is niet ons streven om er zoveel mogelijk van te produceren. Op die manier zadel je de aarde met een nog grotere berg plastic op die daarna weer gerecycled moet worden.”
“Omdat destijds de veiligheid van de speler in het geding was, is bekeken of we het aantal testen moeten uitbreiden, testen moeten aanpassen of dat we de sport- en speltechnische kwaliteit van non-fill en mineraalgevulde velden op een andere manier zouden moeten gaan vaststellen.” Anno 2026 is daarin echter nog niet heel veel veranderd. “De schokabsorptie wordt tegenwoordig met een single-drop vastgesteld waarbij het gewicht in plaats van drie keer, slechts één keer op het veld valt. “Ik beschouw die aanpassing als een vooruitgang hoewel er nog niet heel veel ervaring mee is opgedaan.” Daarnaast hebben de testinstituten methodes ontwikkeld om de grip op zo’n veld vast te stellen. “Er zijn nu meerdere methodes waarmee dat kan worden vastgesteld maar er is nog weinig bekend van hoe de verschillende testmethodes voor de grip aansluiten op de spelerservaring op de laatste generatie non-fill en mineraalgevulde kunstgrasvelden.
Stijgende leercurve
Naast meer kennis over het kunstgrassysteem zelf, is sindsdien ook meer kennis over het onderhoud van dit soort velden opgedaan. “Wat echt duidelijk is geworden is dat het om maatwerk gaat. Het schoonhouden van de mat en het rechtop houden van de vezels is heel belangrijk. Maar we hebben velden in een bebouwde omgeving waar die activiteiten veel minder vaak hoeven worden gedaan. Daar raden wij aan om de frequentie tijdens het seizoen terug te schroeven en zo’n mat juist tijdens de zomerstop even goed schoon te maken. Bij velden die in een boomrijke omgeving liggen moet men nu eenmaal wel wat vaker het blad en het organisch materiaal van het veld halen om het veld comfortabel en goed bespeelbaar te houden. Maar dat is niet uniek aan mineraalgevulde kunstgrasvelden.” Ook de kans op het compacteren van het zand verschilt per locatie en per moment van het jaar.
Wel staat voor Heusinkveld als een paal boven water dat de kwaliteit van het zand het verschil maakt. “Wij gebruiken per systeem een unieke factiegrootte en hebben ook geleerd dat dat betekent dat we zaken beter moeten afstemmen met de leverancier van het zand. Als wij niet tijdig onze behoefte aangeven dan zal deze de door ons gekozen fractie niet standaard op voorraad houden. Dat kan invloed hebben op onze installatieplanning.”
Nederland kent inmiddels meer dan 150 mineraalgevulde kunstgrasvelden. Het oudste ligt bij OJC Rosmalen en wordt dit jaar acht jaar oud. “De club is de grootste voetbalclub van Noord-Brabant en heeft ruim 2.300 leden die terecht kunnen op tien velden. Vier daarvan zijn van kunstgras waarvan twee mineraalgevuld zijn. Zowel de gemeente ’s-Hertogenbosch als de spelers van de PSV academie die daar ook trainen, zijn enthousiast. Dat weegt voor ons veel belangrijker dan allerlei mooie praatjes en plaatjes. Het resultaat spreekt namelijk voor zichzelf en bewijst zich al acht jaar in de praktijk.”