Het nieuwe concept voor stadionvelden dat deze zomer door zowel FIFA als de UEFA werd getest, is met gemengde reacties ontvangen. De tijdelijke, hybridevelden in sommige stadions werden door zowel spelers als coaches bekritiseerd. Niet alle problemen kunnen echter aan de grasmat worden toegeschreven.
De historische voorkeur voor kunstgras door stadionmanagers in Noord-Amerika vormt een grote uitdaging voor de FIFA en het LOC van het aankomende WK voetbal. Acht van de zestien geselecteerde stadions zijn momenteel voorzien van kunstgras. In de aanbesteding stond echter dat het toernooi op (versterkt) natuurgras gespeeld moest worden. Tot overmaat van ramp hebben sommige stadioneigenaren aangegeven dat ze na afloop van het FIFA-toernooi weer terug willen naar kunstgras. FIFA en het LOC kunnen daardoor geen permanente oplossing realiseren.
In tegenstelling tot Europa kent Noord-Amerika geen grascultuur. Ook de koepelachtige constructies van sommige stadions zijn een punt van zorg. Om een geschikte oplossing te vinden, heeft de FIFA samen met de University of Tennessee (UT) en Michigan State University (MSU) een onderzoeksinitiatief op het gebied van sportgrassen opgezet. Bij UT werd een ultramoderne schaduwkas gebouwd om de omstandigheden in een koepelstadion te simuleren. Bij MSU werd een asfalt testbed van 2100 m² aangelegd om de omstandigheden na te bootsen van gras op harde oppervlakken zoals stadionvloeren (die momenteel zijn voorzien van kunstgras). Naast deze technische uitdagingen kregen grasdeskundigen ook de taak om rassen te ontwikkelen die geschikt zijn voor de verschillende klimaten. Aangezien het toernooi verspreid over locaties in Mexico, de VS en Canada wordt gespeeld, is het FIFA er veel aan gelegen om alle 104 wedstrijden op een vergelijkbare ondergrond te laten spelen, ongeacht de hoogte waarop ze worden gespeeld of de uitdagingen die gepaard kunnen gaan met de zes verschillende klimaatzones waarin het toernooi plaatsvindt.
Shallow Turf Profile
De FIFA Club World Cup van afgelopen zomer werd benut voor het testen van een nieuw ontwikkeld product. John “Trey” Rogers III, hoogleraar Turfgrass Management aan de SU, noemt het het Shallow Turf Profile (STP)-systeem: backinggebonden hybride grasmatten die uitgerold werden op plastic dat gespannen is over een harde plastic drainagelaag.
“Het voordeel is dat het speeloppervlak direct na installatie geschikt is voor wedstrijden, onbeperkt lang meegaat en het gevoel nabootst dat een voetballer ervaart wanneer hij op een normaal voetbalveld met een wortelzone van 15 tot 20 cm speelt”, zei hij destijds in een bericht op LinkedIn. Het plan is om deze grasmat voor elk stadion op speciale (tijdelijke) zodenkwekerijen in de buurt te kweken. Vlak voor aanvang van het toernooi worden ze dan naar het stadion getransplanteerd. Speelschade die tijdens het toernooi zichtbaar wordt, zou dan met kleine reparatiestukjes gerepareerd kunnen worden. In het ergste geval zou, met deze methode, het hele stadionveld vervangen kunnen worden.
Het enthousiasme van Rogers III werd niet door iedereen gedeeld. Na een wedstrijd in Orlando, Florida, bekritiseerde PSG-coach Luis Enrique de onregelmatige balstuit. “Het veld is niet van het niveau dat Europese clubs gewend zijn”, zei hij. “De bal stuitert als een konijn.” Chelsea-aanvoerder Reece James wees erop dat het hybride speelveld in het MetLife Stadium in East Rutherford, New Jersey, “niet het beste is voor het lichaam, voor de gewrichten en voor de spieren”. Hij riep op tot verbeteringen voor het WK van 2026. Borussia Dortmund trainer Niko Kovač constateerde dat de bal op het veld minder snel rolde. Zijn speler Pascal Gross omschreef het veld als “ander gras dan in Europa” en voegde eraan toe dat het zacht aanvoelde en de bal vertraagde. Palmeiras-coach Abel Ferreira sloot zich bij deze opmerking aan toen hij het had over de droogte aan het begin van zijn wedstrijd in Seattle, Washington, maar zei dat regen de bespeelbaarheid van het veld verbeterde. In reactie op de opmerkingen beloofde Arsène Wenger die namens FIFA verantwoordelijk is voor de wereldwijde voetbalontwikkeling, betere velden voor het toernooi van 2026. “Ik heb zelf op het veld in Orlando gestaan. Het is niet van het niveau dat Europese clubs gewend zijn, omdat het niet perfect is, maar dat zal voor het WK volgend jaar worden verholpen”, verzekerde hij de media tijdens een persconferentie.
“Ik heb zelf op het veld in Orlando gestaan. Het is niet van het niveau dat Europese clubs gewend zijn, omdat het niet perfect is, maar dat zal voor het WK volgend jaar worden verholpen”
UEFA Women’s Euro 2025
Ongeveer tegelijkertijd met de FIFA Club World Cup werd in Zwitserland het EK voor vrouwen gespeeld. Hier werd een soortgelijk concept gebruikt in het Stadion Wankdorf in Bern en het Allmend Stadion in Luzern. Deze velden waren echter voorzien van gewone graszoden die niet met kunstgras waren versterkt.
De velden in de VS werden slechts enkele dagen voor aanvang van het toernooi aangelegd. Daardoor was er onvoldoende tijd om de velden te laten wortelen, zich te zetten en de vochtbalans in de toplaag te herstellen. In Bern en Luzern hadden de velden twee weken de tijd om te aclimatiseren. Er zijn geen klachten of opmerkingen over de velden gemeld. Tegelijkertijd wordt echter ook steeds duidelijker dat vrouwelijke spelers sportvelden anders ervaren dan hun mannelijke collega’s, en aangezien de weersomstandigheden in Zwitserland sterk verschilden van die aan de andere kant van de oceaan, doet een vergelijking van de twee verschillende benaderingen bij de twee evenementen geen recht aan de ontwikkeling. “De perfecte grasmat draait niet alleen om het uiterlijk, maar ook om wetenschap en veiligheid”, zei Dr. John Sorochan ooit tijdens een FIFA-evenement. Sorochan leidt het FIFA-onderzoeksprogramma aan de Universiteit van Tennessee.
De klok tikt
Sorochan en Rogers III en hun respectievelijke teams zullen de komende maanden aangrijpen om de gegevens te analyseren die ze hebben verzameld met behulp van een Biomechanical Elite Athlete Shoe-Surface Tester (BEAST). Dit geavanceerde, mobiele testapparaat is ontworpen om de kwaliteit van het speelveld te evalueren onder omstandigheden die de bewegingen van topsporters nauwkeurig nabootsen. Ze zullen ook de gegevens bestuderen die ze hebben verzameld met behulp van verschillende sensoren en pods. Een verbetering waarvan ze nu al zeker zijn, is de extra tijd die de velden zullen hebben tussen de installatie en de eerste wedstrijd. De eerste WK-wedstrijd die op dit nieuwe type ondergrond wordt gespeeld, vindt plaats in BC Place in Vancouver, Canada, op dag 3 van het toernooi.
Door de extra tijd kan het gras zich aanpassen aan het microklimaat van het stadion, wat betreft licht, vochtigheid en luchtstroom. Deelnemers aan het FIFA-onderzoek naar sportgras zullen ook de verzamelde opmerkingen van spelers nauwkeurig bestuderen. Naast het (vaker) rollen van het speelveld om deze vlakker te maken, zullen ze mogelijk ook zorgvuldig plannen om (meer) water in de toplaag aan te brengen om zo het balgedrag te verbeteren. Met een beetje geluk werkt het klimaat in hun voordeel. De FIFA-richtlijnen schrijven momenteel koelpauzes voor wanneer de Wet-Bulb Globe Temperature (WBGT) hoger is dan 32 °C.
Toen enkele spelers deze zomer klaagde over de intense hitte, heeft de FIFA proactief de WBGT-drempel verlaagd naar 28 °C. Water, ijs en handdoeken werden strategisch rond het veld geplaatst en er werden in de 30e en 75e minuut verplichte verkoelingspauzes ingevoerd. De grasmannen zullen deze momenten graag aangrijpen om het water dat ze voor de aftrap en tijdens de rust hebben gesproeid aan te vullen, tenzij de showelementen tijdens de rust, voorrang krijgen. Want in Noord-Amerika is één ding zeker: de show gaat altijd door. De teams van het FIFA-onderzoeksinitiatief naar sportgras hebben nu nog negen maanden de tijd om ervoor te zorgen dat het juist het 11 tegen 11 spel van twee verschillende nationale teams zal zijn dat een topprestatie kan neerzetten.
Saltex presentaties
Zowel Alan Ferguson, Senior Pitch Management Manager bij de FIFA, als Lee Guerriero, Stadium Operations and Pitch Expert bij de UEFA, zullen tijdens het komende Saltex-evenement op 12 en 13 november in Birmingham een presentatie geven over het nieuwe type ondergrond.