Kranten van DPG Media claimen al enkele dagen dat een “kunstgras-veroordeling kan voor heel voetballend Nederland gevolgen hebben”. Sportvelden.info vroeg de gerechtelijke uitspraak op en concludeert wat anders.
Door: Guy Oldenkotte
Maak ons je favoriet
De zaak waar de meervoudige economische kamer strafzaken van de rechtbank van Rotterdam zich op 1 september j.l. over boog draaide om de vraag of de gemeente Hengelo, als eigenaar en beheerder van verschillende kunstgrasvelden in Hengelo, zich (in 2020) schuldig heeft gemaakt aan een milieudelict “door opzettelijk niet alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs mogelijk waren om te voorkomen dat de bodem werd verontreinigd met rubbergranulaatkorrels en toen deze verontreiniging zich voordeed niet alle vereiste maatregelen heeft genomen om de daaruit voorvloeiende nadelige gevolgen voor het milieu (verder) te beperken en ongedaan te maken”.
Onze excuses voor de complexe taal hierboven (en elders in dit artikel) maar dit komt omdat wij letterlijk citeren uit het document voor de zaak met Parketnummer 83-243410-21.
Uit dat document blijkt dat de politie op 25 mei 2020 proces-verbaal heeft opgemaakt nadat verbalisanten die dag hadden geconstateerd dat “velden 1, 3 en 6 van voetbalvereniging A.T.C. ’65 kunstgrasvelden waren en dat deze velden zwarte (infill) korrels bevatte. Dergelijke korrels werden ook (tot ongeveer één meter) op het trottoir aan de buitenzijde van het hekwerk en op de onverharde bodems rond de betreffende velden aangetroffen.” In hun proces-verbaal schreven de verbalisanten dat “op veld 6 kantplanken ontbraken, dat op velden 6 en 3 géén voorzieningen waren aangebracht om te voorkomen dat de kleine zwarte korrels van het veld zouden verwaaien, of op een andere manier zich zouden verspreiden en dat op veld 1 op een aantal plaatsen de groene plastic flap omhoog stond zodat de kleine zwarte korrels van het veld af konden waaien”.
Op dezelfde dag maakte de verbalisanten een vergelijkbare constatering bij een kunstgrasveld met zwarte korrels op een tweede sportpark, elders in Hengelo.
Bij herhaling
Op 18 juni 2020 heeft de politie wederom proces-verbaal opgemaakt nadat verbalisanten hadden geconstateerd dat op de onbedekte bodem rondom alle hierboven genoemde kunstgrasvelden, rubberkorrels werden waargenomen.
Op 9 december verklaarde een vertegenwoordiger van de gemeente Hengelo dat de zorgplichtdocumenten van de Vaco, waaronder ‘Verantwoorde toepassing van infill van voertuigbanden in kunstgras voetbalvelden’ en het plan van aanpak ‘Opruiming en voorkoming en verspreiding van microplastics’ van branchevereniging BSNC “bekend zijn bij de gemeente” en zij ervan op de hoogte waren dat in de verschillende zorgplichtdocumenten staat: “voorzie het kunstgrasveld rondom van kantplanken, boarding of andere voorzieningen die op adequate wijze verspreiding van rubbergranulaat buiten het veld voorkomen”.
Oordeel van de rechtbank
De “volledige bewezenverklaring” in het rechtbankdocument van 15 september j.l. luidt “dat bewezen is dat zij (de gemeente Hengelo), in de periode 25 mei 2020 tot en met 30 november 2020 te Hengelo, opzettelijk, als degene die op of in de bodem een handeling, als bedoeld in artikel 6 tot en met 11 van de Wet bodembescherming heeft verricht, te weten het exploiteren van kunstgrasvelden in gebruik bij voetbalvereniging ATC ’65 en Katholieke sportvereniging BWO waarbij als nevengevolg rubbergranulaatkorrels (instrooirubber) die de bodem kunnen verontreinigen of aantasten, op of in de bodem geraken, en die wist dat door die handeling de bodem kon worden verontreinigd, niet alle maatregelen heeft genomen die redelijkerwijs van haar kon worden gevergd, teneinde die verontreiniging te voorkomen.”
Eenvoudig gesteld: de rechtbank acht de gemeente schuldig voor de constatering die tussen 25 mei 2020 en 30 november 2020 is gedaan, dat er rubbergranulaat tot buiten de kunstgrasvelden was aangetroffen en dat de gemeente in die periode onvoldoende of geen maatregelen had getroffen om dat tegen te gaan.
Goedkoop scoren
Met hun kop “Kunstgras-veroordeling kan voor heel voetballend Nederland gevolgen hebben” gaan de kranten van DPG Media dus volledig voorbij aan dat de rechtbank in Rotterdam nu een oordeel heeft geveld over iets dat speelde tussen mei 2020 en november van datzelfde jaar. Sindsdien is er door de hele kunstgrassector en -markt grote vooruitgang geboekt.
Waar Hengelo in 2020 nog talmde over het wel of niet aanbrengen van kantplanken rondom al haar kunstgras voetbalvelden met rubbergranulaat, is dat tegenwoordig door heel Nederland ‘de norm’. Ook bij velden met organische infills, al is dat laatste juist omdat het hier om duur materiaal gaat maar óók omdat deze infills als ‘bodemvreemd’ worden aangemerkt waardoor ook verspreiding van dit type granulaat tot buiten het kunstgrasveld, niet is toegestaan.
De kranten van DPG Media gaan ook volledig voorbij aan het feit dat het aantal nieuwe kunstgrasvoetbalvelden met rubbergranulaat, de afgelopen jaren gestaag is afgenomen en dat die trend zich alleen maar voortzet. Gemeenten kiezen voortaan eigenlijk alleen nog voor kunstgras met organische infills of mineraalgevulde kunstgrasvelden. Zij moeten dat ook wel omdat de Europese Commissie heeft besloten dat, met ingang van oktober 2031, de handel in polymere infills (zoals rubbergranulaat) niet langer is toegestaan. Vanwege dat verbod is het dus na oktober 2031 nagenoeg onmogelijk om die infilllaag voldoende dik te houden door middel van het toevoegen van extra rubbergranulaat. In zo’n geval rest alleen nog vroegtijdige afschrijving van de investering omdat het kunstgrasveld dan niet langer voldoet aan de sporttechnische eisen die worden gesteld. Juist dat maakt de investering in zo’n veld nu al onaantrekkelijk en, aangezien het vaak om publiek geld gaat, misschien wel onaanvaardbaar.
Populisme
Behalve de kop, bevat ook de openingsalinea discutabele informatie.
Zo leest de openingszin “De rubberen korrels op kunstgrasvelden zijn een milieudelict”. Dit is incorrect omdat er voor de wet pas sprake kan zijn van een milieudelict wanneer die rubberen korrels met het milieu in aanraking komt. Zolang die korrels in de kunstgrasmat zelf blijven, is dat dus niet het geval.
Ook de claim dat “de gevolgen (van de bepaling door de rechtbank Rotterdam) zeer vergaand kunnen zijn” suggereert dat de uitspraak iets betreft waar op dit moment nog niet naar wordt gehandeld. De realiteit is dat nagenoeg, zo niet, elke gemeente al jaren werken aan een verandering van de situatie (zoals die, in het geval van de gemeente Hengelo, in 2020 is vastgesteld).
Volgens het artikel is juist de precedentwerking van de boete, wat de zaak “zo gevoelig” maakt. Allereerst kan er géén sprake meer zijn van gevoeligheid (gezien het feit dat de kunstgrasmarkt al jaren werkt aan het uitfaseren van rubbergranulaat op kunstgrasvelden). Daarnaast is de claim dat “zo’n 90% van alle 2000 kunstgrasvoetbalvelden in Nederland is ingestrooid met rubbergranulaat” achterhaald. Mogelijk waren die cijfers in 2020 relevant. Anno 2026 liggen er ruim 2300 kunstgrasvoetbalvelden in Nederland terwijl de sector sinds 2020 fors heeft geïnvesteerd in alternatieven voor kunstgras met rubbergranulaat. Al jaren wordt er jaarlijks bij ongeveer 250 kunstgrasvelden de toplaag vervangen. Vaak door een nieuwe kunstgrasmat met een milieuvriendelijker alternatief voor rubbergranulaat. Volgens de meest recente cijfers van het Kwaliteitszorgsysteem (KZS) werden in 2025 zo’n 200 nieuwe kunstgrasmatten geïnstalleerd. Daarvan waren er slechts 30 die waren ingestrooid met rubbergranulaat. Naar verwachting is dat aantal dit jaar nog lager of zelfs nul. Hoewel het KZS niet in staat was om exacte cijfers te geven, stellen ook zij dat de cijfers die in het artikel van DGP Media worden gehanteerd “niet kunnen kloppen”.
Sensibilisering voor non-fill?
Ronduit kwalijk is het dat het artikel probeert om met name bestuurders van stichtingen angst aan te jagen door erop te wijzen dat “mocht zo’n stichting (die de velden beheert) strafrechtelijk als verdachte worden aangemerkt, dan bestaat zelfs de kans dat een bestuurder persoonlijke vervolging wacht”. Juridisch gezien klopt dit, maar je moet het als vrijwillige bestuurder van een stichting die het maatschappelijk belang dient (zijnde het zorgen voor goede sportvelden), wel bijzonder bont maken voordat een rechter zal besluiten dat “persoonlijke vervolging” aanvaardbaar is. Waar totalitaire regimes er vaak genoegen in scheppen om meteen achter individuen aan te gaan, weegt de Nederlandse rechtstaat nog altijd de redelijkheid van de zaak.
De kranten bekennen echter helemaal kleur door te stellen dat “mineraal- of kurkvulling zijn alternatieve opties maar beide kennen nadelen” om, vervolgens, te refereren naar voetbalclub SDC’12 in Denekamp die “al best ver was met een optie zonder infill”, dit kunstgrastype “het nieuwste van het nieuwste” te noemen en, en passant, voetbalbond KNVB verwijten dat deze daar voor het seniorenvoetbal nog niet mee akkoord gaat. “De bond wil eerst testen of deze oplossing de snelheid van het spel niet te veel beïnvloedt” zo is de motivatie.
Ooit zei een voetbalicoon: “elk voordeel, hep zijn nadeel”. Dat is voor “mineraal- of kurkvulling”, maar net zo goed voor non-fill of enig ander kunstgras, niet anders. Wel is het zo dat de Sportproductenlijst, de enige lijst waaruit Nederlandse sportclubs een keuze mogen maken voor wat betreft hun nieuwe kunstgrasveld, inmiddels tientallen goedgekeurde kunstgrassystemen bevat. Naast mineraal- of kurkvulling bevat deze lijst ook kunstgrassystemen met getrommeld hout, kernen van maïskolven, olijfpitten of combinaties van deze natuurlijke materialen als infill.
Wat DPG Media met haar stellingname wel doet, is een lans breken voor non-fill kunstgras, een product dat officieel nog niet is toegelaten.
Eerder dit jaar beschreef Sportvelden.info in dit artikel hoe diverse (buitenlandse) voetbalbonden, testinstituten en vele andere betrokkenen rondom kunstgras voor voetbal hun vraagtekens plaatsen bij dit soort kunstgras.
Non-fill is een kunstgrasproduct dat al sinds 2003 wordt aangeboden (totdat FIFA in 2018 die goedkeuring schrapte). Het enige “nieuwste van het nieuwste” is dat het nog niet voldoet aan de eisen die het Nederlandse Kwaliteitszorgsysteem aan kunstgras voor voetbal stellen.
Het klopt dat TenCate Grass, tot op heden de grote pleitbezorger van non-fill kunstgras voor voetbal, moeite heeft (gehad) met het voldoen aan de eisen die de KNVB aan de balrol op kunstgras stelt. Maar uit dit artikel blijkt dat de terughoudend van de voetbalbond rondom non-fill al jaren verder gaat dan alleen die balrol. Begin dit jaar bevestigde de KNVB dat die zorgen nog steeds bestaan.
TenCate Grass, maar inmiddels ook nagenoeg alle andere kunstgrasproducenten, werken hard aan oplossingen die wel voldoen. Mogelijk werpt de KNVB hen een hulplijntje toe door de eisen aan kunstgras voetbalvelden aan te passen. Tot die tijd worden non-fill kunstgrasproducten op de Sportproductenlijst als “innovatie” vermeld: niet zozeer vanwege de nieuwigheid maar vooral omdat zo’n veld op dat moment in de praktijk wordt getoetst. Zo’n praktijktoets vraagt meetresultaten en meningen van de spelers gedurende vier verschillende jaargetijdes. Juist omdat er de kans bestaat dat die gegevens er ervaringen niet zo positief zijn als vooraf was verwacht, is de KNVB terughoudend met het toestaan van ‘innovaties’ voor het seniorenvoetbal. De uitgesproken mening van senioren zou een product juist de das om kunnen doen terwijl het best mogelijk kan zijn dat er met een kleine aanpassing kan worden volstaan om alsnog de gewenste resultaten te halen.
Oordeel vanuit Sportvelden.info
Het artikel “Kunstgras-veroordeling kan voor heel voetballend Nederland gevolgen hebben” is gebaseerd op een onjuiste en selectieve interpretatie van de uitspraak van de rechtbank in Rotterdam, blaast dingen uit haar verband, shopt selectief in informatie, jaagt lezers onnodig de kast op en probeert, uiteindelijk, de twijfelde lezer een bepaalde keuze aan te praten voor iets dat, zolang het nog niet volledig is vrijgegeven voor installatie in Nederland, nog niet kan.
Dat is niet wat lezers van de media mag verwachten.
Steun de objectieve journalistiek
Sportvelden.info en Sportvelden.Magazine zijn ontstaan omdat de groeiende aandacht voor het milieu, de noodzaak om slimmer en multifunctioneler met maatschappelijk geld om te gaan en de druk op onze voorzieningen die vereist dat maatschappelijke voorzieningen, daar waar het kan, bijdragen aan het aanpakken van nationale thema’s, om andere informatie vraagt dan commerciele boodschappen.
Dat vereist het voortdurend bijspijkeren van onze kennis, het toetsen van onze observaties en het incasseren van ‘klappen’ vanuit partijen die over de middelen beschikken om ons het leven zuur te maken in de hoop dat wij afzien van plaatsing van bepaalde informatie. Die hoop is ijdel omdat bij ons het belang van de markt voorop staat.
Ondersteun ons voor slechts € 5,- (ex. BTW) per maand. Behalve dat u met dat geld dingen voor ons mogelijk maakt is de omvang van ons abonneebestand de beste remedi om tegengas te geven tegen commerciele partijen voor wie alleen het eigenbelang geldt.
