Het consortium onder aanvoering van Antea Sport kiest ervoor om de hele Scale Up uitvraag zo veelzijdig mogelijk in te vullen. Zij willen zich niet echt vastpinnen op één innovatie. Ook verkiezen ze twee in plaats van één specifieke kunstgraspartner. Hoewel de naam van de Scale Up aan geeft dat het om kunstgras draait, bekijkt dit consortium meer het hele plaatje.
De Scale Up toekomstbestendige kunstgrasvelden streeft vooral kunstgrasoplossingen na die stedelijke omgevingen klimaatbestendiger moeten maken. Het managen van water en temperatuur staat daarbij centraal. De Scale Up streeft echter ook een wijze van ‘schoon werken’ en circulariteit na.
Antea Sport heeft zich daarom omringd met Aendless Energy, SolarGround, GreenSand, Ecologisch Water Beheer (EWB), Husense, Pipelife Nederland, Middelkoop Advies en Arttenders. “Daarmee beschikken we over de expertise voor wat betreft het winnen van energie uit kunstgras en deze op te slaan, het reduceren van de CO2 door deze te onttrekken aan de atmosfeer en vast te leggen in een mineraal, en om water slim te bergen en zelfs op te waarderen,” zo vat Gosewin Bos van Antea Sport hun panel samen. “De groep wordt aangevuld met experts op het gebied van data en dataverzameling, de communicatie met zowel gebruikers als omwonenden als het schrijven van bestekken en uitwerken van tekeningen.” Hij wijst erop dat met J&E Sport Antea Sport ook over haar eigen installatie en onderhoudsploeg beschikt. “J&E Sport werkt tegenwoordig alleen nog maar met elektrisch aangedreven voertuigen. De projecten gaan dus emissie loos uitgevoerd worden.” Gevraagd naar een specifieke innovatie die ze willen gaan toepassen, zegt Bos: “We hebben zeker een sterke waterpropositie maar zullen ons op termijn ook met energie gaan bezighouden.” Toch tilt hij een tipje van de sluier op wanneer hem gevraagd wordt of beiden in hetzelfde project kan. “We hebben plannen om lokaal, zonder warmtekoude opslag (WKO) warmte te winnen en het veld te veranderen in een warmtebatterij.” Maar om dat plaatje echt duidelijk te krijgen, moeten we nog even wachten.
Twee kunstgraspartners
De 90 kunstgrasvelden die dit consortium mag aanleggen of bouwen, zal een mix zijn van kunstgras voor voetbal, hockey, korfbal of een andere toepassing. Hun pilotveld zal bovenal moeten laten zien wat er allemaal kan. “Voor nu streven wij ernaar om de interactie tussen de verschillende innovaties te laten zien,” stelt Bos. Waar het consortium voor elk aspect wel beschikt over kennispartner voor tenminste één thema, geldt dat niet voor de afwerking van de toplaag. “We hebben ervoor gekozen om niet een specifieke kunstgrasfabrikant aan ons consortium toe te voegen maar om juist de flexibiliteit te hebben om voor elk project te kunnen kiezen welke mat het meeste geschikt is voor die sport of toepassing,” zo vult Hugo Heitmeijer van Antea Sport zijn collega aan. “Wel is duurzaamheid qua kunstgras voor ons erg belangrijk. Vandaar dat wij of een mat van Edel Grass of een van Tarkett Sports zullen toepassen.” Beide kunstgrasfabrikanten hebben kunstgrasvezels in hun pakket waarvan de kern uit post-consumer plastic bestaat: plasticafval dan anders een verbrandingsoven zou zijn ingegaan. Daarnaast kondigde Edel Grass vorig jaar aan dat ze hun tapijt voortaan ook afwerken met een coating die aanzienlijk minder water of energie vergt om te worden aangebracht.
“We hebben zeker een sterke waterpropositie maar zullen ons op termijn ook met energie gaan bezighouden”
Energievraagstuk(ken)
Terug naar de projecten die dit consortium gaat aanpakken. Elders in deze editie leest u hoe Aendless Energy denkt te kunnen bijdragen aan het oplossen van het vraagstuk voor wat betreft warmte (en koelen) van vastgoed middels een kunstgrasveld. Met SolarGround als partner gaat dit consortium zich ook met het vraagstuk van elektrische energie bezighouden. Zeker Amsterdam, maar ook een groeiend aantal andere gemeenten heeft steeds vaker met netcongestie te maken. De beschikbaarheid van elektriciteit staat daarmee ter discussie. “Wij werken aan een concept met uitklapbare zonnepanelen die in boxen langs de hekken van het veld worden geplaatst. Die panelen kunnen worden uitgeklapt om stroom te genereren op momenten dat het veld niet wordt gebruikt,” zegt Devin van Gelder van SolarGround. “Daarnaast gaan we meedenken over hoe
die energie kan worden afgezet.” Net als bij de warmte-energie van Aendless bekijkt SolarGround afzet ter plekke, in de directe omgeving, via een aansluiting op het energienet of middels een laadhub.
Slim water
Heitmeijer merkt op dat ze “de functie van water in Amsterdam” opnieuw gaan bekijken. Historisch gezien is water bepalend geweest voor de vorming van de stad. Ook heeft het haar economie, infrastructuur en identiteit bepaald. Water is ook een reden waarom ruimte in, met name, Amsterdam, beperkt is. Ecologisch Water Beheer (EWB) gaat die uitdaging graag aan. Hen is de Scale Up op het lijf geschreven, zo zegt Ger Pannekoek. “In de Scale Up komt alles samen: klimaatadaptatie, circulariteit en een schoon en slim bouwproces.” EWB gaat dat doen door het inroduceren van de Schelpenbron, een combinatie van de Rain Shell en Fast High Volume Infiltration (FHVI). “Hiermee realiseren we de klimaatadaptieve ambitie van de Scale Up op een natuurlijke en ruimte- én materiaalbesparende manier,” zo legt Pannekoek uit. “De Rain Shell is een biobased en circulair systeem van schelpen en mineralen dat regenwater opvangt, zuivert en bergt. De FHVI zal het water dieper in de bodem infiltreren.” Volgens Pannekoek hebben de schelpen een hoog bergend vermogen omdat ze tot 70% holle ruimte bevatten. Het gebruik van minerale moet in doge periodes ertoe leiden dat het gezuiverde water hergebruikt gaat worden voor, bijvoorbeeld, beregening of het doorspoelen van toiletten.
Aan Pipelife straks onder andere de taak om het water letterlijk op peil te houden. “Zij zijn onmisbaar voor ons,” stelt Heitmeijer. “Het is een grote speler op het gebied van peilgestuurde drainage maar ze zullen straks ook andere wateroplossingen binnen ons consortium gaan voorstellen.”
Schone lucht
Het consortium heeft ook grote plannen om CO2 te onttrekken aan de atmosfeer. Dat wil het doen door het gebruik van een mineraal. “Olivijn is een mineraal in het gesteente dat CO₂ vastlegt en zorgt hiermee voor langdurige CO₂-verwijdering,” zegt Richard Learbuch van GreenSand. Het mineraal is rijk aan magnesium. Zodra het mineraal in contact komt met water en CO₂, lost het langzaam op en wordt de CO₂ omgezet in bicarbonaat. Dat is oplosbaar in water en kan bijdragen aan de vorming van kalksteen in zeeorganismen waardoor de koolstof langdurig wordt vastgelegd.
Het olivijn zal straks worden toegepast in de onderbouw. “Maar het kan ook ingezet worden als stabilisatiezand,” zo merkt Bos op. “Daarnaast bekijken we of het mogelijk is om het materiaal straks als halfverharding te gebruiken voor, bijvoorbeeld, de wandelpaden.”
Data geeft kracht
Bos en Heitmeijer zetten ook sterk in op data. “We willen straks graag trends kunnen zien en analyses kunnen maken,” zo stelt Bos. Het is straks aan Husense de taak om dat mogelijk te maken. “Zij gaan voor ons een dashboard bouwen waar we alles uit kunnen aflezen.” Het bedrijf gaat daarvoor een grote hoeveelheid sensoren aan elkaar koppelen. “Dat moet ons een beeld gaan geven van de bespeling van de velden maar ook over het gebruik buiten de reguliere uren.” Dat laatste zal nuttige informatie voor de gemeente zelf zijn.
“We gaan de functie van water in Amsterdam opnieuw bekijken”
Een andere partner die zich met data bezighoudt is Arttenders. Zij omschrijven zichzelf als ‘een social design studio met verbeeldingskracht voor de eerlijke leefomgeving’. Bos vat dat samen als: “een partij die op het snijpunt zit van de sociale leefomgeving en de openbare ruimte en die deze met de technische wereld zoals de onze, verbinden. Zij bekijken de behoefte voor een sportpark vanuit een totale omgeving.” Hun kennis en inzichten zouden dus wel eens tot verrassende inzichten kunnen gaan leiden qua sportvelden.
Alle ideeën en plannen dienen straks door Middelkoop Advies naar bestekken en tekeningen te worden vertaald. “Uiteindelijk zijn wij de realisatiepartner maar de voorbereidingen en het uitwerken en vertalen naar bestekken zal straks door het team van Middelkoop Advies worden gedaan.” Bos prijst zich daarbij gelukkig dat Middelkoop Advies al vaker in Amsterdam heeft gewerkt. “Zij zijn erg bekend met de stad en met de situaties op de sportparken.”
Wat concreet verwacht mag worden van het consortium onder aanvoering van Antea Sport, is dus nog wat onduidelijk. Wat wel als een paal boven water staat is hun ambitie om straks op alle fronten het grote verschil te maken.
